Rechtbank (eerste aanleg)

Het openbaar ministerie kan na het politieonderzoek bepalen dat u voor de rechter moet verschijnen. U wordt dan gedagvaard. Nederland telt elf rechtbanken; wij kunnen u bij elke rechtbank in het land bijstaan.

De inhoudelijke behandeling

Afhankelijk van de ernst van het strafbare feit wordt u opgeroepen voor een zitting bij een enkelvoudige rechter, de kantonrechter of de politierechter, of bij de meervoudige kamer, die uit drie rechters bestaat. De kantonrechter behandelt voornamelijk overtredingen, de lichtere strafbare feiten. De politierechter behandelt zowel overtredingen als misdrijven, de zwaardere feiten, en kan maximaal één jaar gevangenisstraf opleggen. Gaat het om een ingewikkelder zaak of om zwaardere feiten, dan behandelt de meervoudige kamer uw zaak. Die kan alle straffen opleggen die voor het bewezen verklaarde feit mogelijk zijn.

Tijdens de inhoudelijke behandeling zijn wij samen met u of namens u op de zitting aanwezig. U staat er dus niet alleen voor. De rechter stelt u vragen over het dossier en over het feit of de feiten waarvan u wordt verdacht. Daarnaast komen uw persoonlijke omstandigheden aan de orde. Ook de officier van justitie en uw advocaat mogen vragen stellen.

Net als tijdens het politieverhoor heeft u bij de rechter het recht om te zwijgen. Afhankelijk van uw zaak kan het verstandig zijn tóch te verklaren. Met het advies van een van onze advocaten maakt u daarin de beste afweging.

Is er in uw zaak een slachtoffer of benadeelde partij aanwezig, dan mag die persoon bij sommige verdenkingen het woord voeren en toelichten welke invloed het strafbare feit op hem of haar heeft gehad. Ook kan deze persoon verzoeken zijn of haar schade door u vergoed te krijgen.

Vervolgens geeft de officier van justitie in het requisitoir aan of de feiten volgens hem of haar kunnen worden bewezen en, zo ja, welke straf daarop zou moeten volgen. Daarna is uw advocaat aan het woord en voert die namens u verweer. Hierna mogen de officier van justitie en uw advocaat op elkaar reageren. Aan het einde van de behandeling heeft u altijd het laatste woord. Daarna sluit de rechter het onderzoek op de zitting en doet direct of op een later moment uitspraak.

Tussentijdse zittingen: regie en pro forma

In grotere zaken gaat aan de inhoudelijke behandeling vaak een regiezitting vooraf. Zowel het openbaar ministerie als u en uw advocaat kunnen daar onderzoekswensen indienen: u vraagt de rechtbank dan nader onderzoek te doen, omdat bepaalde aspecten van het dossier onduidelijk zijn of onvoldoende zijn onderzocht. Denk aan het horen van getuigen, het opvragen van documenten of een deskundigenonderzoek. Soms is het juist verstandig géén nader onderzoek te laten verrichten. Wij bespreken daarom met u wat uw zaak verder kan helpen en adviseren u over de beste strategie.

Zit u in voorlopige hechtenis, dan komt uw zaak vaker op zitting voordat de inhoudelijke behandeling plaatsvindt. Eerst verschijnt u voor de rechter-commissaris en daarna voor de raadkamer gevangenhouding, die bepaalt of u langer moet vastzitten. Is dat zo, dan staat uw zaak elke drie maanden op een zogeheten pro-formazitting. De rechtbank bespreekt dan de stand van het onderzoek en de vraag of uw voorlopige hechtenis moet voortduren.

U kunt vóór de inhoudelijke behandeling worden vrijgelaten, maar het kan ook zijn dat u langer vastzit, soms tot aan de inhoudelijke behandeling toe. Dat kan maanden duren, of zelfs langer dan een jaar. Dat is zeer ingrijpend, zeker omdat u in deze fase nog niet definitief bent veroordeeld. Onze advocaten zoeken daarom steeds naar de argumenten die u zo snel mogelijk op vrije voeten kunnen krijgen.

De uitspraak en hoger beroep

Aan het einde van de zitting doet de rechter uitspraak. Bij de politierechter is dat meestal nog dezelfde dag. Heeft de meervoudige kamer uw zaak behandeld, dan volgt de uitspraak in de regel veertien dagen later. Die uitspraak heet het vonnis.

Bent u het niet eens met het vonnis? Heeft u het strafbare feit niet gepleegd, of vindt u de straf te hoog? Dan kunt u in hoger beroep gaan. Daarvoor heeft u tot en met veertien dagen na het vonnis de tijd. Uw zaak wordt dan doorgestuurd naar het gerechtshof en opnieuw behandeld. Ook in die fase blijven wij u van deskundige bijstand voorzien.