Bijstand aan getuigen

Getuigen verklaren over wat zij hebben gezien of gehoord. In het strafrecht wordt veel gebruikgemaakt van getuigenverklaringen. Niet alleen als verdachte of slachtoffer, maar ook als getuige kunt u dus bij een strafzaak betrokken raken. Misschien wilt u de strafrechtelijke risico’s voor uzelf in kaart brengen voordat u een verklaring aflegt. Het is namelijk goed mogelijk dat u nu als getuige wordt gehoord, maar later zelf als verdachte wordt aangemerkt. Dat kunt u met een van onze advocaten bespreken. Wij zorgen ervoor dat u weet wat u kunt verwachten en hoe u zich het beste kunt voorbereiden.

De rechten en plichten van een getuige

Als getuige heeft u rechten, maar ook plichten. Het is belangrijk dat u die kent voordat u een verklaring aflegt.

Een belangrijk recht is het verschoningsrecht. Dat houdt in dat u mag weigeren antwoord te geven op een vraag wanneer u daarmee strafbare feiten zou bekennen waarvoor u of een naaste kan worden vervolgd. Ook wie een beroepsgeheim heeft, bijvoorbeeld als arts of notaris, kan zich op een verschoningsrecht beroepen. Beslist de rechter dat u de vraag toch moet beantwoorden en blijft u weigeren, dan loopt u het risico te worden gegijzeld. U wordt dan opgesloten in een huis van bewaring en op een later moment opnieuw gehoord.

Als getuige heeft u nog meer rechten. Bent u opgeroepen voor een openbare zitting, dan mag u verzoeken achter gesloten deuren te worden gehoord. U of uw advocaat mag ook verzoeken dat de verdachte niet in de zaal aanwezig is wanneer u uw verklaring aflegt. Uw advocaat mag bij het verhoor zijn. Bent u kwetsbaar, is uw gezondheid ernstig in gevaar of heeft u een andere persoonlijke reden om niet te getuigen, dan kunt u dat naar voren brengen. In uitzonderlijke gevallen kan de rechter u aanmerken als bedreigde getuige; dan mag u anoniem verklaren.

Naast deze rechten heeft u als getuige ook plichten. In sommige gevallen bent u verplicht te verschijnen wanneer u wordt opgeroepen. Dat staat dan in de brief die u heeft ontvangen. Verschijnt u bij de rechter om een verklaring af te leggen, dan legt u de eed of de belofte af. Daarmee belooft u de waarheid te vertellen. Doet u dat niet, dan maakt u zich schuldig aan meineed: een strafbaar feit waarvoor het openbaar ministerie u kan vervolgen.

Getuigen bij de politie

Ook de politie kan u oproepen om als getuige een verklaring af te leggen. Gaat u naar het politiebureau, dan wordt u gevraagd naar waarheid te vertellen wat er is gebeurd en wat u heeft gezien of gehoord. Na afloop voegt de politie uw verklaring toe aan het dossier en onderzoekt zij de zaak verder.

Wat veel mensen niet weten, is dat u niet verplicht bent bij de politie een verklaring af te leggen. Dat ligt anders wanneer de officier van justitie of de rechter-commissaris u als getuige oproept: dan kunt u niet weigeren.

Het loont om daar vooraf bij stil te staan. Een verklaring bij de politie komt in het dossier en blijft daar, ook wanneer u later tot de conclusie komt dat u zich iets anders herinnert of dat u meer heeft gezegd dan u wilde. Wordt u zelf op enig moment verdachte, dan kan wat u als getuige heeft verklaard tegen u worden gebruikt. Een kort overleg vooraf voorkomt dat u een verklaring aflegt waar u uiteindelijk niet achter staat.

Getuigen bij de rechter

Zodra de zaak onder de rechter is, kunt u op verschillende momenten als getuige worden opgeroepen. Loopt het vooronderzoek nog, dan kan de rechter-commissaris u oproepen. Dat verhoor vindt plaats in een besloten ruimte en niet op een openbare zitting. U legt de eed of belofte af, en niet alleen de rechter-commissaris maar ook de advocaat van de verdachte en de officier van justitie mogen u vragen stellen. De verdachte is meestal niet aanwezig. Van het verhoor wordt een verslag gemaakt, dat aan u wordt voorgelezen en dat u daarna ondertekent.

Op een later moment kunt u worden opgeroepen om te getuigen op een openbare zitting bij de rechtbank of het gerechtshof. Ook dan kunnen de rechter, de officier van justitie en de advocaat van de verdachte u vragen stellen. De verdachte kan daarbij aanwezig zijn. Van uw verklaring worden aantekeningen gemaakt. Zodra u heeft verklaard, mag u de zaal verlaten.

Overleg vooraf met een van onze advocaten

Bent u opgeroepen als getuige, dan leggen wij u uit wat uw rechten en plichten zijn. Wij bespreken de mogelijke strafrechtelijke risico’s en bereiden u voor op het verhoor. Aarzel daarom niet om contact met ons op te nemen. Dan weet u waar u aan toe bent.